Дмитрий DMN (Repas)

Граффити-суретші, 35 жаста, Алматы


dmn_repas
Фото: RICHARD REIHERT

Кейбіреулер біз андерграундты мейнстримге шығардық дейді, енді өзіміз бұдан былай оған жатпаймыз деп.

Әр жұмысты біз адам тоқтап қарап, мәнін ұғуға тырысып, аздап болсын бойлап кірсін деген ниетпен жасаймыз, ал шындықта ол ондай болып шықпайды.

Адамдар үшін граффити — жай ғана фон. Мектепке барады — ол үшін жай фон, кейін колледжге, институтқа түседі — ол бәрібір фон болып қалады. Жұмысқа орналасады, ал егер граффити сақталса — сол күйі фон болып қала береді.

Суретші — бәрібір суретші болып қалады, ал нейрожелі, шартты түрде Midjourney, өз күйінде қалады. Оның «қылқаламы» әрқашан көрініп тұрады. Адам-суретші не тапсыраса да, оның өз қолтаңбасы бар.

Мен Бэнксиді жеке танитын адамдарды білемін.

Қалада стрит-арттың болуы — ондағы өмірдің шамамен қалыпты екенінің белгісі. Бұл үлкен көрсеткіш. Егер сен тек күнкөріспен болып, тіпті тамақ табудың өзі қиын болса, бояуға ақша шығындау екіталай.

Біз талай биік үйді боядық, бірақ елде мурал тым көбейіп кетті, соның салдарынан сапа сөзсіз төмендейді — жиі ол жай жарнама не үгіт қана. Баннер секілді — адамдар оны байқамай қояды да, вау-эффект өшеді. Ал бүгінде бәрі өзін білдіргісі келеді — селфи, TikTok. Сол үшін біз қазір ортаға етене араласатын, төменірек деңгейде жасаймыз — адамдар жақындап, ұстап көріп, өзін өнердің бір бөлігі сезінсін.

Мен қарапайымнан сұлулық табамын: биік үйдің төбесінде тұрып, жеке секторға қараймын — біреуге ол жүдеу шығар, ал маған — көркем, тірі. Қар ұшады, ескі кеңестік шам жыпылықтайды — міне, осы жанды тебірентеді. Қалалық жарықтандыру ма? Тым жасанды. Ал қисайған ағаш не бағана — міне, соның жаны бар.

Көшеде сурет салғанда айналаны елемей қоюға болмайды. Үйде эскиз салып алып, сыртқа шығып, қабырғаға көшіре саламын деп болмайды.

Біз Батырхан Шүкеновке арналған қабырғаны жасаған кезде, арада біраз уақыт өткенде Монета сарайынан қоңырау соқты: «Жұмысыңызды монетаға қолдануға бола ма?» Біз: «Әрине, алыңыздар» дедік. Бұл енді тек біздің жұмысымыз емес — иә, біз жасадық, бірақ қаласына сыйладық.

Күлкілі жағдай: жұмысты бітірдік, шегініп, тамсанып тұрмыз. Кенет бір ана баласын қабырғаға әкеліп, оның темекілетуін шығарып, бала ойланбастан тура соған дәрет сындыра бастады. Оған бұл — жай қабырға, ал біз бояумен тұрмыз, қарап, қалай реакция білдіретінімізді білмейміз. Қалай реакция бересің? Күлдік — міне, олар осы жұмыстың қожайындары, қалағанын істейді. «Әй, менің жұмысыма сӣип қойма» деп қасында тұрып қайыра алмайсың ғой.

Бірде Егизбаев көшесіндегі муралдың үстінде істеп жүріп, әр кеш сайын бір бүлдіршіннің тастап кететін балалар суреттерін табатынбыз. Сірә, ол анасымен балабақшаға барып келіп, біздің процесті көріп, шабыттанған сияқты. Біз оның қағаздарын жинап, жайып көріп, сюжеттерін қабырғамызға өріп жібердік. Болатын да осындай сәттер.a0

Кейде бір жұмыс істеп жатасың, біреу келеді де талқылай бастайды. Мәселен, былай-былай деп. Ал сен ол мағынаны мүлде салмағансың. Сол мағына соншалықты мықты болып шығады, тіпті өз ойың соның қасында солғындайды. Жай ғана кездейсоқ жолаушы қарады да, өзің ойлап тапқан дүниеде жаңа қырды ашып берді.


Жазып алған Сергей Штоль

Cookie Image Использование файлов cookie

Мы используем куки для улучшения работы сайта. Узнать больше