Мадридтің «Реалының» 27 жастағы шабуылшысы әрі көпшіліктің пікірінше планетадағы ең мықты футболшылардың бірі саналатын Килиан Мбаппенің ойынында біртүрлілеу, тіпті түсіндіру қиын бір нәрсе бар.
Бастапқыда бұл сезімнің неден туатынын аңдау оңай емес. Мысалы, сәуірде өткен «Реал» мен «Бавария» арасындағы Чемпиондар лигасының ширекфиналындағы алғашқы ойынды алайық. Жақсы матч, бірақ айрықша деуге келмейді. «Бавария» есепті тез арада 2:0-ге жеткізді. «Реал» ойынға қайтып оралуға тырысты. Кездесу 2:1 есебімен аяқталды.
Алайда 29-минуттағы эпизод осы феноменді түсіндіруге таптырмас мысал. «Мадридтің» тынымсыз уругвайлық жартылай қорғаушысы Федерико Вальверде орталықта допты алып, оң қапталдағы Мбаппені байқады. Француздың алдында алты метрдей жерде «Баварияның» орталық қорғаушысы тұрып, қақпаға жолын бөгеп тұрды. Вальверде пас берді, ал екі секундтан кейін — сеніңіз, секундтадым — Мбаппе қорғаушыға жақындап қана қоймай, оны үш метрге артта қалдырып, қақпаға қарай жүйткіп бара жатты. Соққыны, рас, қақпашы қайтарды.
Мәселе Мбаппенің жылдамдығында ғана емес. Иә, сағатына 38 шақырымға дейін үдейтін ол, шын мәнінде, әлемдегі ең жылдам футболшы саналады. YouTube-та оны, мысалы, Усэйн Болтпен салыстыратын тұтас видеолар бар — Болт баяуырақ үдейді, бірақ ең жоғары жылдамдығы жоғарырақ — не гепардпен, әрине, оған дейін әлі алыс.
Әңгіме — оның қаншалықты жылдам екендігінде. Оның қасында бүкіл футбол баяулап қалғандай әсер береді — бұл болса өзіңнің жеке естеліктеріңді оятады.
Ең алдымен, әрине, Мбаппе қатысқан өзге сәттер еске түседі. Жасы 18-де, «Монако» сапында «Манчестер Ситидің» қорғанысын қалай талқандағаны. Немесе 2022 жылғы әлем чемпионаты финалында Аргентинаға қарсы Франция құрамасы үшін хет-трик жасағаны.
Бірақ ортақ емес, жеке естеліктер де бар. Мбаппе — цифрлы дәуірде өскен тұңғыш супержұлдыз. Криштиану Роналду мен Лионель Месси Instagram-ға, олардың танымал болуына тек аты-жөндерінің өзі жеткілікті болған шақта келді. Ал Мбаппе ересектер футболында дебют жасамай тұрып-ақ сол жерде тіркелді. 21 жасында ол FIFA футбол симуляторының мұқабасына шықты. 25-те өзінің гол тойлау қимылын тауар таңбасы ретінде тіркетті. Ол тек теледидарда емес, YouTube пен TikTok-тағы топтамаларда да өмір сүреді.
Бүтін бір буын сүйікті клубын таңдамай жатып-ақ Мбаппе үшін жанкүйер бола бастады. Ал компьютерлік ойындарда ол он жылға жуық уақыт бойы пайдаланушылардың Франция құрамасын — оның елін, «Пари Сен-Жерменді» — бұрынғы клубын немесе қазіргі клубы мадридтік «Реалды» таңдауына басты себеп болып келеді. Барлығы Мбаппе болғысы келеді.
Чемпиондар лигасы матчтарында ол жүгірісті бастағанда, қарсыластар ол жылдамдық алған сайын баяулап қалғандай көрінеді. Мұндай сәттерде біз естеліктерге емес, бұлшықет жадымызға жүгінеміз. Қиялымызда тұтас бір буын жеделдету түймесін басып жібереді.
Килиан Мбаппеде агент жоқ. Бұл 2017 жылы «Монакодан» ПСЖ-ға өткенде тарихтағы екінші ең қымбат трансфер — €180 млн — жасалғанын, ал кейін ойын көрген ең ірі қолтаңба бонусының бірін алғанын ескерсек — сыбысқа сенсек, 2024 жылы ПСЖ-дан «Реалға» кеткен соң €100 млн — таңғаларлық көрінуі мүмкін.
Агенттің орнына оның футбол мансабымен әкесі, бұрынғы жаттықтырушы Вильфрид Мбаппе айналысады, ал қалғанының бәрін анасы Файза Ламари басқарады. Оның имиджі мұқият бақыланады. Мәселен, ПСЖ-дағы бұрынғы серіктесі Неймардан айырмашылығы, Мбаппе есімін ерекше іріктелген люкс брендтермен ғана байланыстырады: Dior, Loewe, Hublot.
Суреттегі жейде мен футболка — Dior. Сағат — Hublot.
— Hublot — мені бейнелейтін бренд, — дейді ол The Big Bang Reloaded Kylian Mbappé лимиттелген сағат үлгісін таныстырған кезде кездескенімізде. — Сондықтан біз ортақ құндылықтарымызды мінсіз көрсететін дүниені жасағым келді.
Дегенмен осы қатаң бақылау өз жаңсақ пікірлерін де тудырды. Бір кезде «Мбаппе жобасы» туралы айтыла бастады, яғни ол жылыжай жағдайында, ата-ананың тұрақты қысымы астында өсті дегенді меңзеді.
— Жетер, тоқтатыңыздар, мұны ұмытыңыздар, — деді ол 2024 жылы француздың Canal+ телеарнасына берген сұхбатында осы туралы сұралғанда. — Ата-анам маған ешқашан қысым көрсеткен емес. Әкем таңғы алтыда секундомермен тұрып, мені алаңға жүгіртуге мәжбүрлемеді. Олар маған ләззат алуға мүмкіндік берді.
Суреттегі куртка мен футболка — Dior.
Ол осы ойға біздің әңгімемізде де қайта оралады: бәрі басқаша емес, тура керісінше болған. Айтуынша, ата-анасы ғажайып балаға қысым жасамаған, керісінше, оны қысымнан қорғаған.
— Менің арманым барын олар қабылдады да, соны сақтап қалу үшін қолдан келгеннің бәрін жасады, — дейді ол. — Жас күнімде-ақ танымал болдым, сондықтан олар маған жол ашуға тырысты. Маған тек ойнап, рақаттану ғана қалды.
Футболға құмар кішкентай Мбаппе туралы оқиғаларды табу қиын емес. Бес-алты жасында матч көргелі тұрғанда теледидардың алдына доптарды тізіп қоятын, ал құрама ойындарының алдында «Марсельезаны» шырқап тұрған футболшыларға қосылып әндететін. Ол өзін журналистердің сұрақтарына жауап беріп тұрғандай ұстайтын, кейінірек әкесі жаттықтырған жергілікті «АС Бонди» командасының ойын алдындағы нұсқаулықтарына жасырын кіріп кететін.
Кей футболшылардан — мысалы, табысқа туа біткен дарыны емес, толассыз еңбегі арқасында жеткен Харри Кейннен — өзгеше, Мбаппе бастапқыдан-ақ жұлдыз болды. Бала кезінде ол арықша еді, жасөспірімдер командасында оған «креветка» деп лақап ат қойды, бірақ сол кездің өзінде оның жылдамдығы таңғалдырды. Алғашқы бапкері Антонио Риккардиның сөзінше, оның «аяқтарының орнына екі зымыраны бар» еді. Ол кезде Мбаппе сегіз жаста болатын. Сонда да, деп еске алатын Риккарди, «ол осы феноменал жылдамдықты айрықша техникамен ұштастыра білді».
Бәлкім, оның адамзаттан тыс жылдамдығы туралы айтқанда, жиі ескерілмей қалатыны — дәл осы. Футбол — жылдамдық ойынды күрделендіретін санаулы спорт түрлерінің бірі. Жылдам теннисші допты қайтаруға көбірек уақыт ұтады. Жылдам регбиші өзімен екі арадағы қашықтықты арттырып, қарсыластарына лақтыру жасауға мүмкіндік бермейді. Ал футболда жоғары жылдамдықта әрбір алғашқы тоқтату қиындайды, кез келген соққы көбірек шеберлікті қажет етеді. Шешім қабылдауға берілетін уақыт онсыз да секундтың жүзден біріне тең — ал енді ол тағы бірнеше миллисекундқа қысқарады.
«Реал», «Челси» және «Арсенал» жас Мбаппені академияларына шақырып көрді, бірақ нәтиже болмады. Негізгі құрамда ойнай алу мүмкіндігі оған клуб атының даңқынан маңыздырақ еді. Ол «Монаконы» таңдады. Әкесі онымен бірге князьдікке көшіп барды.
2017 жылғы сәуірде, 18 жасар Мбаппе Чемпиондар лигасының ширекфиналында гол соққан кезде, қазір культке айналған тойлау қимылын алғаш рет көрсетті: секіріп, қолын кеудесінде айқастырып, жарқын жымиды. Кейін ол бұл қимылды кіші інісі Итаннан алғанын түсіндірді. Итан FIFA-да Килианды жеңгенде дәл осылай тұратын. Уақыт өте келе Мбаппенің өз тойлауының өзі де ойынға енді.
Тек сандарға жүгінсек, Мбаппеге тең келер аз. 27 жасында ол Франция құрамасының капитаны — бәлкім, әлем футболындағы ең мықты ұлттық команда. Ол екі әлем чемпионатының финалында ойнады: біріншісінде — Хорватияға қарсы 2018 жылы, Франция чемпион атанғанда — гол соқты, ал екіншісінде — 2022 жылы Аргентинаға қарсы — хет-трик жасады, бірақ француздар пенальти сериясында есе жіберді. Биыл жазда ол үшінші рет финалдық турнирге қатысады.
ПСЖ-да Мбаппе дерлік әр матчта гол соғып, жеті жылда клуб тарихындағы ең үздік сұрмерген атанды. Ол Франция чемпионатын алты мәрте және ел Кубогын төрт рет ұтты, соның ішінде 2019/20 маусымында ішкі квадрупл жасады.
Мадридтік «Реалда» осыған дейінгі екі маусымда ол ойынға бір голдан келетін қарқын ұстап тұр. Мұндай көрсеткіштермен тек «Манчестер Ситидің» Эрлинг Холланды және «Баварияның» Харри Кейні ғана мақтана алады.
Суреттегі куртка — Dior.
Сонда да дәл Мбаппе, осы қарсыластарынан өзгеше, сынның найзағайқайтарғысы болып қала береді. Қарсыластары оның шабуылда мейірімсіз екенін, бірақ қорғанысқа көмек аз көрсететіндіктен командалық тепе-теңдікті бұзатынын айтады. ПСЖ-дағы соңғы айларында Луис Энрике мұны оған тікелей видеоталдау кезінде айтты — сәт испандық деректі сериалға енді, онда бәрі геройларды сценарийсіз бақылай отырып түсірілген.
— Сен Майкл Джорданды ұнатады екенсің деп оқыдым, — дейді Энрике. — Майкл Джордан командадағы серіктерін тұқыртып, нағыз ит сияқты қорғануға кірісетін! Сен үлгі көрсетуің керек — адам ретінде де, ойыншы ретінде де: прессинг жасап, тез арада артқа қайту. Иә, сен феноменсің, әлемдегі ең үздіктердің бірісің, еш күмән жоқ. Бірақ мен мұны қабылдай алмаймын. Нағыз лидер — голдармен көмектесе алмаған сәтінде қорғанысқа қатыстының бәрінде көмектесетін адам.
Мбаппе ПСЖ-да жүрген жылдары катарлық иелер құйған сансыз миллиондарға қарамастан, клуб олар үшін бәрінен артық болған трофейді — Чемпиондар лигасын — жеңе алмады. Мбаппенің жағдайын ПСЖ-ның оның кетуінен кейін-ақ бір жыл өтпей турнирді алғаны жақсарта қоймады. Энрикенің жас командасы тентек супержұлдыздардан гөрі ұжымдық еңбекті алға қойды. Ал Мбаппенің жеке шеберлігі қанша жарқырап тұрса да, ол келгеннен бері мадридтік «Реал» да әзірге ірі трофей жеңіп алған жоқ.
Анық, бұл сын әлі де оны тұтандырады.
— Сізбен мүлде күтпеген талай нәрсе болуы мүмкін, — дейді ол. — Бірақ меніңше, барынша позитивті көңіл күйді сақтауға тырысу керек. Кез келген адам сізге дөрекілік көрсетуі, ойыныңызды немесе сіздің қандай адам екеніңізді сынауы мүмкін, тіпті сізді мүлдем танымаса да. Маңыздысы — сабырлы қалу, өйткені шын мәнінде сіз онша қорқынышты емессіз. Ал екінші жағынан, гол соққан екенсіз деп, Құдай болып кетпейсіз.
Футболшы мансабы қысқа. Ал басты сыйы — жылдамдық — болып табылатындар үшін ол тіпті қатал болуы мүмкін: ондай артықшылық мәңгілік емес. Мбаппе мұны жақсы түсінеді. Одан табысқа масайрап қуануға өзіне ерік бере ме, әлде ойы үнемі келесі мақсатта ма деп сұраймын. Ол ойланбастан екіншісін таңдайды.
— Мен табыспен бәрінен жақсы жұмыс істеймін деп ойламаймын. Ол өте қысқа ғой! Мен әрдайым: біз осында ойнау және осы сәтте өмір сүру үшін келдік деймін. Өткенді мансабымызды аяқтаған соң қараймыз. Сол уақытқа қарай қарайтын дүнием жетіп-артылатынына сенімдімін.
Суреттегі куртка мен футболка — Dior. Сағат — Hublot. Түсіру бойы кейіпкер киген шалбар — стилисттің меншігі.
Әрине, ол әлем чемпионатын тағы да жеңгісі келеді.
— Өткен жолы біз жеңіске өте жақын болдық, сондықтан тағы да ұтқым келеді.
Және — бұған түсініктеме артық — оған әлі бағынбаған жалғыз басты трофей — Чемпиондар лигасын иеленгісі келеді.
— Футбол тарихына өз атымды жазғым келеді.
Сәл ертерек мен одан ерекше естеліктер байланған киім-кешек заттары бар ма деп сұрадым. Ол — бұл, бәлкім, таңқаларлық емес — футбол бутсыларын сақтайтынын айтты. Тіпті «Монако» сапындағы дебютінен немесе әлем чемпионатынан қалған жеке жұптар ғана емес, дерлік барлығын.
Мұнда да Мбаппе толық коллекция жинауға ұмтылады — бәлкім, өзінде қалған уақыттың қанша екенін тым жақсы түсінетіндіктен шығар.
— Мүмкіндігінше көп жұпты сақтап қалуға тырыстым. Жасап өткенімнің бәрі туралы естелік менде мәңгі қалғанын қалаймын. Жасым ұлғайғанда, олардың менде барына қуаныштымын.
«Мен табыспен бәрінен жақсы жұмыс істеймін деп ойламаймын. Ол өте қысқа ғой! Біз осында ойнау және осы сәтте өмір сүру үшін келдік».
Фото Пабло Самора
